Oficjalny portal Urzędu Gminy w Bytowie

Pochód poprowadziła Orkiestra Dęta z Zapcenia. Uczniowie nieśli portrety wybitnych dla Ziemi Bytowskiej postaci, m.in. Antoniego Szroedera, Jana Styp-Rekowskiego, Bernarda Werry. Do korowodu z flagami Bytowa oraz Polski przyłączyli się wiceburmistrz Bytowa - Jadwiga Dąbek, starosta powiatu bytowskiego Leszek Waszkiewicz, wnuczka Jana Styp-Rekowskiego - Maria Prondzińska, członkowie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego oraz licznie zgromadzeni uczniowie szkół z powiatu bytowskiego.

Na rynku nastąpiła część artystyczna. Orkiestra Dęta zagrała m.in. Marsz Kaszubski oraz kilka kaszubskich pieśni. Następnie Łukasz Zołtkowski przybliżył obecnym na rynku historię wydarzenia, a uczeń bytowskiego ogólniaka przedstawił sylwetki bohaterów, zaznaczając jaką odwagą musieli się wykazać działacze w tamtych czasach.

Uroczystość zakończono wypuszczeniem w niebo 104 okolicznościowych baloników symbolizujących 104 lata, które upłynęły od patriotycznego protestu, który dziś nazywamy „marszem Kaszubów na Bytów”.

Wideorelacja z wejścia na rynek.

Historia marszu
Podczas obrad konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku urządzającej na nowo świat po I wojnie światowej oraz wyznaczaniu przebiegu granic, powiat bytowski (Kreis Bütow) w zdecydowanej większości przyznano Niemcom.
Część kilkutysięcznej grupy Kaszubów zamieszkujących powiat nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem. 16.05.1920 roku w czasie, gdy w Bytowie przebywała Międzynarodowa Komisja Graniczna, kilkuset Kaszubów z parafii niezabyszewskiej i ugoskiej na czele z księdzem Robertem Pluta-Prądzyńskim, Bernardem Werrą, Janem Styp – Rekowskim, Antonim Szroederem, przyszło do Bytowa w tzw. „Marszu na Bytów” i złożyło deklarację, która była poświadczeniem ich niezgody na pozostawienie w państwie niemieckim. Pod dokumentem podpisało się 135 osób z 11 miejscowości: „My, niżej podpisani jesteśmy Polakami. Nasi ojcowie również byli Polakami i żyli od niepamiętnych czasów w tym regionie, który należał do Polski. Chcemy wraz z naszymi braćmi należeć do Polski. Parafia Ugoska (Bernsdorf) i Niezabyszewska (Damsdorf) i okoliczne wsie są tylko polskimi, Niemcy tu żyjący to zgermanizowani Polacy lub przybysze (przeniesieni urzędnicy)”.